Sức khỏe xương khớp

Cẩn trọng khi dùng thuốc giảm đau xương khớp

Có khoảng hơn 100 loại bệnh cơ xương khớp. Bệnh cơ xương khớp phổ biến nhất là viêm xương khớp còn được gọi là thoái hóa khớp. Gọi là viêm xương khớp bởi vì có hiện tượng viêm xảy ra ở các khớp như khớp gối, khớp háng, khớp ngón tay chân, khớp ở bàn tay chân, khớp ở gót chân, khớp ở cột sống…

viem-xuong-khop

Còn gọi là thoái hóa khớp vì có tổn thương cơ bản là tình trạng thoái hóa sụn khớp. Sụn khớp là phần cấu tạo quan trọng của khớp và là lớp mô bao lấy đầu xương. Nhờ sụn khớp đóng vai trò như lớp đệm bảo vệ, giúp giảm chấn động, tránh sự cọ xát hai đầu xương của khớp, giúp khớp vận động dễ dàng. Khi bị viêm xương khớp có hai bệnh lý xảy ra. Một là phản ứng viêm thường xảy ra ở khớp, gây đau đớn có khi là không chịu nổi ở người bệnh. Hai là các phản ứng viêm kéo dài đưa đến tổn thương thứ phát như viêm nang hoạt dịch phản ứng gây rối loạn thoái hóa ở khớp và cuối cùng là mất chức năng ở khớp làm cho người bệnh mất khả năng vận động. Thuốc được khuyến cáo dùng đầu tiên là paracetamol, nhưng paracetamol chỉ hiệu quả khi viêm xương khớp loại nhẹ. Khi bị đau từ trung bình trở lên, người ta bắt buộc dùng thuốc chống viêm steroid (viết tắt NSAID).

Thuốc NSAID cổ điển như aspirin, diclofenac, ibuprofen… có tác dụng chống viêm giảm đau tốt nhưng lại gây nhiều tác dụng phụ có hại, đặc biệt là đau dạ dày, làm cho loét, thậm chí gây xuất huyết tiêu hóa. Vì thuốc NSAID gây hại, làm loét dạ dày nên bác sĩ khi chỉ định thuốc này lâu dài cho người bệnh đau xương khớp thường cho dùng thêm thuốc chống tiết acid, bảo vệ niêm mạc dạ dày gọi là thuốc ức chế bơm proton (như omeprazol…). Hiện nay, có một số thuốc NSAID mới gọi là thuốc ức chế chuyên biệt COX-2 ít gây hại dạ dày hơn như celecoxib, etoricoxib… Nhưng các thuốc NSAID mới này lại có nguy cơ gây bệnh tim mạch nhiều hơn.

Trong chữa trị viêm xương khớp, có khi bác sĩ cho dùng thuốc glucocorticoid (gọi tắt corticoid) dạng tiêm, tiêm vào khớp gọi là tiêm nội khớp làm giảm đau rất tốt. Nhưng cần lưu ý, đây là chỉ định phải rất thận trọng, phải được bác sĩ tiêm đúng cách, vô trùng, đúng thời gian của liệu trình, nhằm làm giảm phản ứng viêm quá trầm trọng của khớp, làm giảm sự tăng sinh màng hoạt dịch. Bác sĩ chỉ định tiêm corticoid phải cân nhắc rất kỹ, nếu lạm dụng và tiêm không đúng sẽ bị các tai biến rất nặng nề: nhiễm trùng khớp, hoại tử xương, thủng gân, teo da, teo cơ… Ngoài dùng thuốc để chống viêm giảm đau, trong chữa trị viêm xương khớp người ta còn dùng thuốc hoặc chế phẩm làm chậm và hạn chế sự thoái hóa sụn khớp. Đặc biệt, xuất phát từ các hợp chất thiên nhiên, có các chất như glucosamin, chondroitin và collagen đã được dùng hỗ trợ trị viêm xương khớp. Cần lưu ý các sản phẩm vừa kể “hỗ trợ” chứ không dùng đơn thuần trị hoặc thay thế thuốc trị viêm xương khớp. Bởi vì chúng thường là thực phẩm chức năng. Nếu là thực phẩm chức năng, theo quy định của Ngành Y Tế, trên nhãn, bao bì của thực phẩm chức năng bắt buộc phải ghi rõ: “Đây không phải là thuốc và không được dùng thay thế thuốc”.

Đôi điều lưu ý:

Người bị đau và sưng ở các khớp và nghi ngờ mình bị viêm xương khớp cần lưu ý:

Tốt nhất nên đưa đến bác sĩ chuyên khoa chấn thương chỉnh hình để được thăm khám. Có bác sĩ khám trực tiếp, các định nguyên nhân sẽ cho hướng điều trị thích hợp. Chỉ có bác sĩ thăm khám trực tiếp mới xác định được bệnh để không có sự nhầm lẫn (nếu người bệnh không phải bị bệnh viêm xương khớp mà là bệnh viêm đa khớp dạng thấp thì cách chữa trị hoàn toàn khác). Đặc biệt, khi cho dùng thuốc có thể gây tác dụng phụ có hại, bác sĩ giúp cách xử lý, như thuốc gây hại dạ dày, bác sĩ cho thêm thuốc phòng ngừa như đã kể trên…

Nếu được bác sĩ khám ghi đơn thuốc, phài dùng đúng, dùng đủ (không dư không thiếu) các thuốc ghi trong đơn và thực hiện tốt các lời chỉ dẫn.

Đừng nghe lời mách bảo của người không thuộc giới chuyên môn mà dùng thuốc hoặc chế phẩm nào đó ngoài các thuốc mà bác sĩ đã chỉ định dùng.

Khi đang dùng thuốc nếu bị phản ứng bất thường, nên ngưng ngay thuốc và đi tái khám báo cho bác sĩ biết để bác sĩ cho hướng xử trí.

PGS.TS. Nguyễn Hữu Đức – Đại học Y Dược

Post Comment