Sức khỏe xương khớp

Gãy cổ xương đùi: tai nạn thường gặp ở người già

Gãy cổ xương đùi là tình trạng thường gặp ở người già với nguyên nhân chủ yếu là chấn thương hoặc loãng xương. Do người già thường bị nhiều bệnh kèm theo nên việc điều trị gãy cổ xương đùi gặp rất nhiều khó khăn.

Nếu người lớn tuổi bị loãng xương mà không điều trị kịp thời thì rất dễ bị gãy cổ xương đùi. Bên cạnh đó, do nhiều nguyên nhân như chóng mặt, thiếu máu não, teo cơ, đi đứng không vững… người lớn tuổi cũng dễ té ngã hơn người trẻ tuổi. Ngoài ra, khi bị té ngã, nguy cơ gãy cổ xương đùi ở người già cao hơn ở người trẻ.

Tai nạn nguy hiểm thường gặp

Ông N. Đ. L (trú Q10, TP.HCM) năm nay gần 70 tuổi. Trong một lần đi tiểu đêm, do ngồi dậy hơi nhanh và đột ngột nên ông bị choáng và ngã bệt xuống đất. Mặc dù ngã khá nhẹ nhưng ông L bỗng thấy hông, vị trí xương đùi rất đau. Tại bệnh viện, ông L bất ngờ được thông báo rằng mình dã bị gãy cổ xương đùi vì cú ngã “nhẹ hều” đó. Theo các bác sĩ, do ông L bị loãng xương từ lâu nhưng không được phát hiện và điều trị kịp thời nên chỉ cần một chấn thương nhẹ như té ngã cũng có thể bị gãy cổ xương đùi.

Gãy cổ xương đùi là chấn thương nguy hiểm và thường gặp ở những người cao tuổi. Đây là chấn thương có thể khiến người già tử vong. Một số thống kê cho thấy, gần 50% người già gãy cổ xương đùi không được phẫu thuật tử vong trong 2 năm đầu sau khi gặp chấn thương đó.

Người lớn tuổi bị gãy xương thường đi kèm tình trạng loãng xương. Với những người già khoảng 60 tuổi trở lên, tình trạng loãng xương thường ở mức độ nặng. Do đó, chỉ cần té ngã nhẹ cũng có thể dẫn tới gãy xương.

Có nhiều người già, tình trạng loãng xương nặng đến mức chỉ cần họ bước xuống giường để đi tiểu hoặc trượt chân cũng có thể gặp nguy hiểm.

Bên cạnh đó, vùng cổ xương đùi ở người già có khả năng lành xương thấp nên cho dù kết hợp xương, khả năng lành cũng rất kém.

Chấn thương khó điều trị

Tình trạng gãy cổ xương đùi ở người lớn tuổi khác với gãy cổ xương đùi do chấn thương (bất cứ lứa tuổi nào cũng có thể gặp, khi chấn thương đó đủ mạnh khiến xương bị gãy). Gãy cổ xương đùi ở người trẻ vốn đã lâu lành, ở người già lại càng khó điều trị.

Với người trẻ và không bị loãng xương, khi gãy cổ xương đùi, bác sĩ sẽ làm phẫu thuật kết hợp xương, cố định sẽ mau lành. Sau khoảng 2 – 3 tuần, xương của người trẻ có thể tự động liền lại với nhau. Phẫu thuật để kết hợp, cố định xương là phương pháp hiệu quả để điều trị khi bị gãy cổ xương đùi.

Tuy nhiên, người lớn tuổi (từ 50 – 60 tuổi trở lên) thường rất khó lành khi bị gãy cổ xương đùi vì học thường có tình trạng loãng xương, mật độ xương yếu. Bên cạnh đó, người già còn thường kèm theo nhiều bệnh như cao huyết áp, suy thận, tim mạch…

gay-co-xuong-dui-o-nguoi-cao-tuoi

Nhiều yếu tố như vậy khiến người già mặc dù bị ngã gãy cổ xương đùi nhưng không thể mổ. Ví dụ, nếu một người trẻ, khỏe bị gãy cổ xương đùi và được đua vào bệnh viện, sau khi kiểm tra chẩn đoán, bác sĩ có thể chỉ định mổ ngay và tỷ lệ lành xương rất tốt. Nhưng nếu trường hợp ấy là một người lớn tuổi, bị bệnh tim thì bác sĩ sẽ không thể tiến hành mổ, chỉ có thể cố định tại chỗ và điều trị nội khoa. Trong khi đó, hai mấu xương ở hai cổ xương đùi là vị trí rất dễ bị xê dịch, cho dù cố định. Bác sĩ chỉ có thể cố định gián tiếp bằng cách không cho chân bệnh nhân xoay. Do đó, ở người lớn tuổi bị gãy cổ xương đùi, khả năng lành kém. Cũng chính vì lý do đó, nhiều người lớn tuổi đã tử vong sau một thời gian bị gãy cổ xương đùi. Nguyên nhân gây tử vong không trực tiếp từ tình trạng gãy cổ xương đùi mà gián tiếp, do những bệnh lý kèm theo, như loét (do nằm lâu bị tì đè, nhiễm trùng), viêm phổi (nằm thời gian dài không xê dịch được), nhiễm trùng tiểu, nhiễm trùng huyết.

Những người lớn tuổi không thể phẫu thuật sau gãy cổ xương đùi thường được chuyển về khoa Lõa (thường là những người già, ốm, suy dinh dưỡng). Do đó, điều đầu tiên mà các bác sĩ thực hiện là nâng tổng trạng, cố định xương cho bệnh nhân (cố định chân – nẹp ở cổ chân) rồi tiến hành chống loét, chống nhiễm trùng. Đồng thời cho bệnh nhân uống thuốc giảm đau và điều trị tình trạng loãng xương cho bệnh nhân. Điều trị loãng xương có thể coi là vũ khí hữu hiệu trong các phương pháp hỗ trợ điều trị gãy cổ xương đùi cho người lớn tuổi. Tuy nhiên, để giúp bệnh nhân giảm tình trạng loãng xương, cần rất nhiều thời gian, có khi kéo dài đến cả năm.

Phòng tránh gãy cổ xương đùi

Để phòng tránh gãy cổ xương đùi, trước hết, phải phòng chống loãng xương. Việc phòng chống loãng xương phải bắt đầu từ sớm với các biện pháp như bổ sung can-xi qua chế độ ăn uống, phơi nắng để bổ sung vitamin D, không uống rượu, bia, không hút thuốc lá, vận động thể chất nhằm kích thích sự hình thành xương và tăng cường cơ bắp…

Người lớn tuổi (từ 50 tuổi trở lên) cần thường xuyên làm những kiểm tra như đo mật độ xương, điều trị loãng xương, điều trị suy dinh dưỡng. Ngoài can-xi và các loại thuốc giúp giữ vững các thớ xương thì vitamin D cũng được chứng minh là giúp làm giảm nguy cơ té ngã ở người già.

Bên cạnh đó, cần ngăn ngừa chấn thương ở người cao tuổi. Tránh để người cao tuổi té ngã bằng những biện pháp như: có người đi theo nâng đỡ; chống trơn trợt trong nhà vệ sinh, nhà tắm; thiết kế tay cầm, tay vịn trong nhà tắm để ngời cao tuổi dễ đi lại

BS. Đỗ Thị Xuân Hương

Trưởng khoa Cơ Xương Khớp – Bệnh viện Nguyễn Tri Phương, Tp.HCM

nguồn Báo Sức Khỏe

Post Comment